Księga Psalmów ma centralne miejsce w Biblii. Można powiedzieć, że zawiera ona lub podsumowuje teologię całego Pisma Świętego. W Psalmach znajdujemy wszystkie aspekty tego, co można wiedzieć o trój-jedynym Bogu oraz o człowieku, o jego stanie i o jego zbawieniu.
Księga Psalmów składa się z pięciu części. Kolejność Psalmów i części nie jest przypadkowa, lecz posiada teologiczny cel. Wszystkie Psalmy w tej kolejności opowiadają historię zbawienia. Pierwsza księga (Ps 1-41) skupia się na historii Dawida, który po wielu trudnościach stał się królem oraz na dziejach jego potomstwa. Druga księga (Ps 42-72) mówi o rządach Dawida i Salomona. Trzecia księga (Ps 73-89) nawiązuje do okresu od Salomona do wygnania babilońskiego. Czwarta księga (Ps 90-106) rozważa sytuację ludu Izraela na wygnaniu. Piąta księga (Ps 107-150) natomiast koncentruje się na przyszłym wybawieniu z wygnania dokonanym poprzez króla, pochodzącego z linii Dawida, który podporządkuje sobie wszystkich wrogów. Jest to więc historia zbawienia, mówiąca o tym jak lud Boży poprzez grzech, klęskę i sąd zostaje zbawiony i wywyższony. Mówi o tym jak grzeszny lud, grzeszny człowiek cierpi z powodu swego grzechu i kary za niego, ale też o tym, że ten, kto uwierzy w Pana i złoży w nim nadzieje, zostaje zbawiony i może wrócić do ziemi obiecanej, czyli do raju, gdzie będzie mógł wiecznie żyć pod rządami wiecznego Króla z rodziny Dawida.
Psalmy powinniśmy więc czytać z uwzględnieniem kontekstu historii zbawienia, co oznacza też czytanie w kontekście literackim.
Psalmy ciągle mówią o Bogu i jego zbawczym działaniu, podkreślając, że Pan udowodni swoją sprawiedliwość przez karę i sąd, ale też przez swoje miłosierdzie i miłość. Bóg gniewa się z powodu buntu i grzechu, dlatego sądzi i potępia i zniszczy swoich wrogów. Jednocześnie Pan chce łaskawie zbawić swój wybrany lud, mimo ich grzechu. Bóg zbawi poprzez Króla, którego sam namaścił i ustanowił, który zwycięży nad wrogiem i zapłaci karę za wierzących grzeszników.
W tym świecie pełnym grzechu i buntu, wierzący oczekuje tego eschatologicznego króla mesjańskiego a w obliczu tego oczekiwania podporządkowuje się pod Boże Prawo. Bóg, który rządzi nie toleruje buntu. Każdy kto się kieruje przeciwko Niemu, kto buntuje się i nie nawróci się jest wrogiem Boga a On nienawidzi swoich wrogów (Ps 5,6), dlatego spotka ich sąd i kara. Wierzący natomiast jest tym, kto uznaje, że jest grzesznikiem, ale odwraca się od grzechu i woła do Boga, ponieważ wie, że tylko u Niego jest zbawienie. Logicznym skutkiem jest to, że wiedząc jaką wielką łaskę otrzymał poprzez niezasłużone zbawienie, wierzący chce się podporządkować Bogu. Już nie chce żyć jak bezbożni, odrzucający rządzy Boże, lecz chce uznać je.
Psalm 1 i 2 stanowią rodzaju wstępu do całego Psałterza. W tych pierwszych dwóch Psalmach widzimy wszystkie najważniejsze tematy historii zbawienia. W pierwszym Psalmie czytamy o kontraście między bogobojnym, który chce służyć Bogu a bezbożnych, którzy czynią tylko to, co dobre we własnych oczach. W Psalmie drugim królewskim, czytamy o połączeniu między rządzeniem Boga i ludzkim rządzeniu. Pierwszy Psalm nie mówi nic o królu, ale skupia się na życiu człowieka w obliczu Boga, człowieka sprawiedliwego, któremu ostatecznie powodzi się. Człowiek niesprawiedliwy natomiast ostatecznie zginie. Drugi Psalm mówi o sprawiedliwym królu, który zwycięży i zniszczy wszystkich niesprawiedliwych, czyli bezbożnych. Psalm drugi kontynuuje i uzupełnia tematy Psalmu pierwszego. Razem wprowadzają do ważniejszych tematów Księgi Psalmów i historii zbawienia.
Psalm pierwszy mówi też o powodzeniu, błogosławieństwie, który wierzący będzie miał, w przeciwieństwie do bezbożnych oraz o tym, co charakteryzuje wierzącego: nieustanne rozważanie Słowa Bożego. Słowo Boże, Wola Boża są dla niego tak ważne, że cały czas myśli o nich, ponieważ chce podobać się Panu, nie aby w ten sposób zarobić na zbawienie, ale z wdzięczności za otrzymane zbawienie, na które nie zasłużył. Przy tym nie jest w stanie w pełni żyć według Bożej woli.
Król mesjański z drugiego Psalmu to ten, kto chodzi ścieżkami Pana i jest doskonale sprawiedliwy.
Drugi Psalm jest Psalmem koronacyjnym i koncentruje się na koronacji króla z rodziny Dawida na świętej górze Syjon. Psalm ten został śpiewany przez chór przy koronacji, ale też przy innych okazjach. Psalm zapewnia Izrael, lud Boży, w czasach kryzysu, że sam Bóg ustanowił ich króla i dlatego Pan poprzez niego poprowadzi ich do zwycięstwa w walce przeciw wrogów. Przy tym Psalm nawiązuje do przymierza Boga z Dawidem, gdzie Pan zapewnił, że potomek Dawida będzie wiecznym królem (2 Sam 7) i podkreśla fakt, że będzie suwerennym Królem nie tylko ludu Izraela, lecz całego kosmosu. On będzie kontrolował narody (Iz 40,15-17), On ustali granice (Pwt 32,8), On ustanowi lub usunie królów (Dn 2,21). Król Izraela jest tylko królem, ponieważ Pan sam go ustanowił. Ostatecznie Pan sam jest Królem. Narody wokół mogą snuć plany zniszczenia Izraela, ale skoro Pan sam jest królem wszechmogącym, ich plany nie mają powodzenia. Król Pan zwycięży, dlatego każdy inny król musi ponieść klęskę.
Dlatego jest rozsądnym, aby podporządkować się takiemu królowi. Tylko w ten sposób można uniknąć jego sądu i kary. Mądrość Boża, którą widzimy u wierzących, jest wielkim kontrastem do mądrości świata, szukającej zbawienia w innych miejscach. Jest to temat Psalmów jak i całej Biblii (np. 1 Kor 1,18). Ten, kto myśli, że lepiej wie niż Stwórca i nie podporządkuje się Mu jest w Biblii nazywany głupcem i ostatecznie zginie.
Mądrość oznacza wiedzieć kim jesteś w obliczu Boga i uznać, że Pan rządzi a w konsekwencji jemu oddać wszelką chwałę.
Psalm królewski, który dotyczy każdego króla z rodu Dawida, wskazuje na największego i ostatecznego Króla Dawida - Jezusa Chrystusa, który spełni wszystko. Apostołowie rozumieli, że ten Psalm znajdzie swoje ostateczne spełnienie w wywyższeniu Jezusa Chrystusa (Hb 1,5) oraz kiedy jego rządy zostaną ustalone na ziemi, kiedy wróci, aby sądzić żywych i umarłych (Ap 2,27; 12,5). Chrystus jest wieczny i jego rządy są wieczne, dlatego po nim już nie przyjdzie następny król. Chrystus jest ostatnim i ostatecznym Królem.
Psalm mówi także o buncie i ataku narodów przeciwko Bogu i jego ludowi. Ataki i wrogość przeciw Bogu jest stałym elementem całej historii. Od razu po upadku czytamy, że potomstwo węża (czyli szatan) chce atakować i zniszczyć potomstwo kobiety (czyli lud Boży, wiernych) i może też szkodzić (Rdz 3,15). Ale ostatecznie zwycięży potomstwo kobiety, które zniszczy szatana. To historia całej ludzkości, o której czytamy w Biblii a w szczególności w Psalmach. Czytamy o wrogach i dobrze rozumiemy wołanie psalmisty, kiedy woła, jak długo jeszcze, zanim przyjdzie ratunek.
W pierwszym Psalmie czytamy o tym, jak wierzący, który jest sprawiedliwy w Chrystusie będzie miał powodzenie natomiast bezbożny zginie. Nasza rzeczywistość wydaje się całkiem inna: wydaje się, że zło ciągle zwycięża. W drugim Psalmie znajdujemy więcej szczegółów. Przez jakiś czas wrogowie mogą atakować, ale powodzenie i zwycięstwo ostatecznie nastąpi poprzez namaszczonego króla. To znaczy, że musimy być cierpliwi, nie od razu dzieje się tak jak chcemy. Chrystus już zwyciężył na krzyżu i wróci, aby sądzić wszystkich. Wtedy nastąpi koniec czasów wrogów i rozpocznie się wieczne rządzenie Króla Jezusa Chrystusa.
Król namaszczony nie tylko zwyciężył nad zewnętrznymi wrogami, ale też pokonał wewnętrznego wroga w nas, mianowicie nasze grzechy i grzeszną naturę. Z powodu grzechu każdy człowiek jest bezbożny i niesprawiedliwy, przez co zasługuje na karę. Tylko przez Chrystusa wierzący jest w stanie odwrócić się od grzechu i tylko dzięki Jego dziełu oraz poprzez działanie Ducha Świętego chce i jest w stanie rozważać Słowo Boże i podporządkować się pod rządy Pana.
Petrus Snoeijer